Nieuwe wetgeving dwang in de zorg

Vanaf 1 januari 2020 wordt de Wet Bijzondere Opnemingen Psychiatrische ziekenhuizen (BOPZ) vervangen door twee nieuwe wetten: de Wet verplichte ggz (Wvggz) voor mensen met een psychiatrische aandoening en de Wet zorg en dwang (Wzd) voor mensen met een verstandelijke beperking en mensen met een psychogeriatrische aandoening, zoals dementie.

Uitgangspunt: ‘Nee, tenzij’
De nieuwe wetten regelen de rechten van mensen die onvrijwillige zorg krijgen. Daarnaast regelen deze wetten ook de onvrijwillige opname. Uitgangspunt van beide wetten is ‘nee, tenzij’. Dat betekent dat vrijheidsbeperking of onvrijwillige zorg in principe niet mag worden toegepast, tenzij er sprake is van ernstig nadeel voor de cliënt of zijn omgeving. Opwww.dwangindezorg.nlvind je informatie van het ministerie van VWS over de nieuwe wetten.

Ook in de thuissituatie
Een belangrijke verandering is dat onvrijwillige zorg straks ook buiten de muren van een instelling verleend kan worden, zoals thuis, in kleinschalige woonvormen of bij de dagbesteding. Huisartsen zullen hierdoor te maken krijgen met patiënten waarbij onvrijwillige zorg wordt toegepast. Helaas is er op dit moment nog veel onduidelijk over de invulling van rollen en verantwoordelijkheden en ook over de randvoorwaarden en regionale infrastructuur die nodig zijn voor een goede uitvoering van de nieuwe wetten. Hierdoor is het moeilijk in te schatten welke impact de invoering van deze wetten zal hebben op de huisartsenpraktijk en wat er nodig is om de wetten goed te implementeren.

Standpunt LHV
De LHV heeft de minister al voor de zomer laten weten dat huisartsen bij gedwongen zorg thuis niet eindverantwoordelijk kunnen zijn voor de medische zorg. Alleen als aan de juiste randvoorwaarden is voldaan kan hij de verantwoordelijkheid voor de huisartsgeneeskundige zorg op zich nemen. De zorgaanbieder die besluit tot het inzetten van dwangzorg is eindverantwoordelijk voor de kwaliteit en organisatie van zorg.

2020 overgangsjaar
Hoewel de wetten op 1 januari in werking treden, is er dus nog veel onduidelijk over de praktische uitwerking. De minister heeft toegezegd in het najaar verheldering te geven. Overigens heeft de minister wel al aangegeven dat 2020 aangemerkt wordt als overgangsjaar, waarin zorgaanbieders en professionals ervaringen kunnen opdoen en samen met het ministerie en andere veldpartijen kunnen werken aan praktische oplossingen. 

Regionale aanpak
Wij zullen je informeren zodra er meer bekend is over de betekenis en gevolgen van de nieuwe wetten voor de huisartsen. Daarnaast zijn wij aangesloten bij het initiatief van Transmuralis om met diverse organisaties in de regio te onderzoeken of en zo ja, op welke wijze, de invoering van de wetten regionaal kan worden opgepakt. 

Meer informatie hierover? Vraag het onze beleidsmedewerker  Antje Kleef

1 oktober 2019